Η αναζήτηση του Bilal για την Απόλυτη Μουσική Ελευθερία

Ο  Bilal Oliver, από τις ένδοξες μέρες των Soulquarians στα Electric Lady Studios μέχρι την πρόσφατη υποψηφιότητά του στα Grammy του 2026 για το εξαιρετικό Adjust Brightness, είναι αδιαμφισβήτητα ένας συνδετικός κρίκος ανάμεσα στην jazz αφαιρετικότητα, το hip-hop low-end και την προοδευτική soul, έχοντας μάλιστα αφήσει το αποτύπωμά του στις πιο σημαντικές ηχητικές επαναστάσεις των τελευταίων τριών δεκαετιών.   Με αφορμή το πρόσφατο Live at Glasshaus, το νέο του ηχητικό μανιφέστο και την προσεχή εμφάνιση του στην Αθηνα, βουτάμε στην ιστορία της δημιουργικής του φιλοσοφιας.

Όταν το 2001 κυκλοφόρησε το First Born Second, η βιομηχανία πίστεψε ότι βρήκε το επόμενο poster boy της neo-soul, ειδικά μετά την επιτυχία του “Soul Sista”. Όμως ο Bilal είχε ήδη το βλέμμα του στραμμένο στον jazz πειραματισμό και η απόδειξη για αυτό ήταν το δεύτερο άλμπουμ του, Love for Sale. Όταν η Warner αρνήθηκε να κυκλοφορήσει έναν δίσκο που θεώρησε «δύσπεπτο», αυτός διέρρευσε στο διαδίκτυο τα τραγούδια του και κάτι μαγικό συνέβη! Ο ίδιος και οι μουσικές του μετατράπηκαν σε cult φαινομενο, συγκεντρώνοντας εκατοντάδες χιλιάδες downloads και επαναπροσδιορίζοντας το τι σημαίνει underground επιτυχία. Ο Bilal στράφηκε στα jazz clubs, αναζήτησε την ελευθερία του και επέστρεψε με το υποψήφιο για Grammy, Airtight’s Revenge, (2010), αποδεικνύοντας ότι η δημιουργική του ακεραιότητα δεν ήταν αντικείμενο προς πώληση.

Η συνθετική φιλοσοφία του, βασίζεται σε μια βαθιά σύνδεση με τις εικαστικές τέχνες, κάτι που ειναι εμφανές στο A Love Surreal (2013). Ακόμη και ίδιος το περιέγραψε τον δίσκο ως μια «μουσική γκαλερί» με άμεσες αναφορές στον Salvador Dalí. «Σε αυτόν τον δίσκο άφησα πίσω μου πολλά πράγματα για πρώτη φορά και αυτό μου άνοιξε τα μάτια. Ήθελα να φτιάξω μουσική που να είναι τόσο βασική και απλή που να μπορεί να αναδημιουργηθεί κάθε φορά.» Ο τρόπος που δουλεύει στο studio μοιάζει με αυτόν ενός ζωγράφου. Ξεκινά με μια αρχική φόρμα, μερικές λέξεις ή μουρμουρητά στο laptop του, έως ότου επιτρέψει στους μουσικούς να αυτοσχεδιάσουν πάνω στο σκελετό του κομματιού, δημιουργώντας ένα ευρύ ηχητικό τοπίο. Αυτή η μέθοδος γέννησε κομμάτια-σταθμούς όπως το “Butterfly“, ένα συγκλονιστικό ντουέτο μόνο για πιάνο και φωνή με τον συμφοιτητή και μόνιμο συνοδοιπόρο του, Robert Glasper, το “Right at the Core”, που φέρνει στο μυαλό την αύρα του Prince από το 1999 ή το “West Side Girl”, όπου το μπάσο του Thundercat και η παραγωγή του Shafiq Husayn (Sa-Ra) δημιουργούν ένα groove που συνομιλεί απευθείας με τους Sly and the Family Stone.

Αν θέλει κανείς να καταλάβει την ανάγκη του Bilal για συλλογική δημιουργία, πρέπει να κοιτάξει το Voyage-19 (2020) το οποίο έγραψε στις μέρες της πανδημίας, κλεισμένος σε ένα studio, ενώνοντας 30 remote μουσικούς (από την Erykah Badu και τον Keyon Harrold μέχρι τη Madison McFerrin) σε ένα live-stream πείραμα 54 ωρών. Παράγοντας ένα τραγούδι την ημέρα, χωρίς φίλτρα και με τα έσοδα να πηγαίνουν σε καλλιτέχνες που πλήττονταν οικονομικά, ο Bilal υπενθύμισε στον κόσμο ότι η μουσική στην πιο αγνή της μορφή είναι μια πράξη επιβίωσης και αλληλεγγύης.

Το live session Live at Glasshaus που κυκλοφόρησε το 2024 (συνοδευόμενο από ένα συγκλονιστικό, βραβευμένο με Gold Telly ντοκιμαντέρ) ήταν μια γιορτή της μαύρης μουσικής. Έχοντας δίπλα του τον Questlove, τον Common  και τον Glasper, παρέδωσε μια ακατέργαστη, ηλεκτρισμένη αναδρομή στον κατάλογό του. Ήταν η στιγμή που το νέο του κομμάτι “Who We R Now” έσμιξε σε medley με το κλασικό “I Used To Love H.E.R.” του Common, γεφυρώνοντας το παρελθόν με το παρόν, σε μια από τις πιο δυνατές μουσικές στιγμές της δεκαετίας.

Η κυκλοφορία του έκτου studio άλμπουμ του, Adjust Brightness, στα τέλη του 2024, και η μετέπειτα καθηλωτική του εμφάνιση στο Tiny Desk του NPR το 2025, επιβεβαίωσαν ότι ο Bilal διανύει μια δεύτερη νιότη. Η υποψηφιότητά του στα Grammy του 2026 για το Best Progressive R&B Album δεν είναι απλώς μια τυπική αναγνώριση από την Ακαδημία, είναι η δικαίωση ενός καλλιτέχνη που συνέχισε εκεί που οι άλλοι σταματούν. Το Adjust Brightness είναι ακριβώς αυτό που λέει ο τίτλος του, μια συνειδητή ρύθμιση του φωτός πάνω στα σκοτάδια της σύγχρονης πραγματικότητας. Με το lead single “Sunshine” να δίνει τον τόνο, ο Bilal εδώ αποδεικνύει ότι η progressive soul δεν είναι ένα στατικό, μουσειακό είδος, αλλά ένας ζωντανός οργανισμός που  ρισκάρει και  εξελίσσεται.

Ο Bilal εμφανίζεται στην Αθήνα στις 5 Ιουλίου στο gazarte roof stage, στα πλαίσια της θεματικής ενότητας Jazz Week on the Roof, στην οποία θα εμφανιστούν και οι Ntouvas – Christodoulou, Ledisi, Petros KLampanis, The Swingin’ Cats και Veronica Swift.

Online προπώληση: https://www.more.com/gr-el/tickets/music/festival/jazz-week-on-the-roof-1