Stefan (Havukruunu): «Το black metal είναι ό,τι θέλεις εσύ να είναι. Οι κανόνες υπάρχουν για να παραβιάζονται»

Μέσα από τα σκοτεινά δάση της Φινλανδίας και τις αρχαίες αφηγήσεις του Βορρά, οι Havukruunu έχουν χτίσει τα τελευταία χρόνια μια ξεχωριστή παρουσία στον χώρο του ακραίου metal. Συνδυάζοντας την αγριότητα του black metal με επικές heavy metal μελωδίες και μια έντονη παγανιστική ατμόσφαιρα, η μουσική τους αντλεί έμπνευση από την ιστορία, τη φύση και την πολιτισμική μνήμη της πατρίδας τους.

Με αφορμή το πρόσφατο άλμπουμ Tavastland, και επί την ευκαιρία της επερχόμενης εμφάνισής τους στην Ελλάδα μαζί με τους Heretoir, μιλήσαμε με τον Stefan για τη σχέση της μπάντας με τη φινλανδική παράδοση, την έννοια της ελευθερίας στη μουσική και το γιατί το metal που κοιτά προς το παρελθόν μπορεί να αγγίζει τόσο βαθιά το σήμερα.

Roxx: Το όνομα Havukruunu παραπέμπει σε βόρεια δάση και προγονικές εικόνες. Πώς επηρεάζουν τα φινλανδικά τοπία και η πολιτισμική μνήμη τη μουσική σας σε ένα βαθύτερο, σχεδόν πνευματικό επίπεδο;

Stefan: Πάρα πολύ και μάλιστα σε καθαρά πνευματικό επίπεδο. Η μουσική δεν δημιουργείται από το μηδέν, περισσότερο πρόκειται για κάτι που ανακαλείται, σαν μνήμη που επιστρέφει μέσα από χιλιετίες αφυπνίσεων. Ακόμη και το ίδιο το όνομα της μπάντας φέρνει αμέσως αυτές τις εικόνες και τα συναισθήματα. Είναι σαν να μου αποκαλύφθηκε, σχεδόν σαν να ήταν προορισμένο να βρεθεί.

Roxx: Έχετε συχνά αντισταθεί στο να σας τοποθετούν απλώς κάτω από την ταμπέλα «black metal». Ποια είναι η σχέση σας με τα όρια των μουσικών ειδών και γιατί πιστεύετε ότι αυτές οι κατηγορίες εξακολουθούν να έχουν τόση σημασία για το κοινό;

Stefan: Νιώθω αρκετά άβολα με τις ταμπέλες και τα είδη. Υποθέτω ότι βοηθούν τον ακροατή να βρίσκει ευκολότερα μουσική που ταιριάζει στα γούστα του, ίσως αυτός να είναι και ο σκοπός τους. Προσωπικά, όμως, προτιμώ να σχηματίζω μια εικόνα για έναν καλλιτέχνη μέσα από τα οπτικά στοιχεία, τα λογότυπα, τα ονόματα και την αισθητική του. Εκτιμώ περισσότερο τους γενικούς όρους-ομπρέλα, όπως «metal» ή «krautrock». Από εκεί και πέρα, όμως, πάντα εμφανίζεται ένα νέο υποείδος του υποείδους, και καταλήγουμε σε ολόκληρες «σαλάτες λέξεων» για να περιγράψουμε μουσικές κατηγορίες. Νομίζω ότι είναι αναπόφευκτο και μάλλον δύσκολα θα εμφανιστεί ξανά κάποιος πραγματικός όρος-ομπρέλα που να τους χωρά όλους.

Roxx: Το τελευταίο σας άλμπουμ, Tavastland, επιστρέφει στην ιστορική εξέγερση των Ταβάστιων το 1237. Πρόκειται κυρίως για μια ιστορική αφήγηση ή αντανακλά και σύγχρονους αγώνες, πολιτισμικούς, πνευματικούς ή υπαρξιακούς;

Stefan: Στην πραγματικότητα είναι και τα δύο και μάλιστα αυτά τα στοιχεία είναι στενά πλεγμένα μεταξύ τους. Όπως δεν μου αρέσουν οι ατελείωτες υποκατηγορίες στη μουσική, έτσι δεν μου αρέσει και η υπερβολική κατηγοριοποίηση της γραπτής τέχνης μέχρι εξαντλητικής λεπτομέρειας. Το έργο πρέπει να διαβάζεται και να βιώνεται ως σύνολο. Η εξέγερση λειτουργεί σαφώς ως μεταφορά, ίσως ακόμη και ως μια ελπιδοφόρα εικόνα για ένα πιθανό κοντινό μέλλον. Παράλληλα υπάρχει και ένα βαθιά προσωπικό στοιχείο υφασμένο μέσα στο υλικό. Όλα αυτά πρέπει να συνυπάρχουν και να αφήνουν χώρο για ερμηνεία. Αν τα εξηγήσω όλα έτοιμα στον ακροατή, τότε χάνεται μεγάλο μέρος της εμπειρίας.

Roxx: Ο ήχος σας συνδυάζει επικές heavy metal μελωδίες, παγανιστική ατμόσφαιρα και την αγριότητα του black metal. Το βλέπετε ως διεύρυνση του είδους ή ως επαναφορά κάποιων στοιχείων που υπήρχαν πάντα αλλά ξεχάστηκαν;

Stefan: Υπήρξε μια παράξενη εξέλιξη στο black metal. Ένα μουσικό στυλ που ξεκίνησε ως επαναστατικό, προκλητικό και αντισυμβατικό κατέληξε, κατά τη γνώμη μου, να γίνει μία από τις πιο στείρες μουσικές σκηνές. Στην πραγματικότητα, συγκροτήματα όπως οι Bathory, οι Venom και οι Celtic Frost είχαν ήδη δείξει ότι αυτή η μουσική μπορεί να είναι ό,τι θέλεις εσύ να είναι. Ότι οι κανόνες υπάρχουν για να παραβιάζονται. Σόλο κιθάρας, heavy riffs, όλα χωρούν. Αν το black metal περιορίζεται μόνο σε depressive suicidal μπάντες ή σε «ωμό», βαμπιρικό, αποκρυφιστικό black metal, τότε ειλικρινά δεν με ενδιαφέρει να έχω καμία σχέση με μια τόσο μίζερη προσέγγιση. Για να μην αναφέρω και τις επιφανειακές τάχα-μου-αποκρυφιστικές φράσεις που απλώς χρησιμοποιούνται για «cool» τίτλους τραγουδιών. Fuck them!

Roxx: Τραγουδάτε κυρίως στα φινλανδικά. Πόσο σημαντική είναι η γλώσσα για τη μεταφορά αυθεντικότητας και συναισθηματικού βάρους; Νιώθετε ποτέ ότι αυτό σας περιορίζει όταν απευθύνεστε σε διεθνές κοινό;

Stefan: Καθόλου, το αντίθετο. Είναι ιδιαίτερα ενδυναμωτικό να τραγουδάς αυτά τα «ξόρκια» στα φινλανδικά και να βλέπεις ανθρώπους σε άλλες χώρες να τα έχουν μάθει απ’ έξω. Ακόμη κι αν δεν καταλαβαίνουν τη σημασία τους, πολλοί μαθαίνουν τους στίχους φωνητικά, σχεδόν μιμητικά. Αυτό δίνει πραγματικό νόημα σε όλο το εγχείρημα. Έχει βάρος και αξία για εμάς. Η γλώσσα είναι υψίστης σημασίας, γιατί συνεχίζουμε -όσο ταπεινά μπορούμε- την παράδοση του ίδιου του Βαϊναμόινεν (σημαντική μορφή της φινλανδικής μυθολογίας και κεντρικός ήρωας του εθνικού έπους Kalevala). Και το να βλέπεις τη γλώσσα αυτού του λαού μάγων της Φινλανδίας να έχει τέτοιο διεθνές αντίκτυπο είναι πραγματικά εντυπωσιακό.

Roxx: Τα παγανιστικά και προγονικά θέματα σήμερα μπορούν να ερμηνευθούν με πολλούς διαφορετικούς τρόπους. Τι σημαίνουν για εσάς πέρα από την αισθητική ή τον συμβολισμό;

Stefan: Πρόκειται για έναν τρόπο ζωής. Και δεν εννοώ να βάφεις το πρόσωπό σου ή να κατασκευάζεις δερμάτινες πανοπλίες στο σπίτι. Ο φινλανδικός παγανισμός, η λεγόμενη Suomenusko, αφορά περισσότερο τη σύνδεση με τη φύση, τις λαϊκές παραδόσεις και τις πολιτισμικές ρίζες παρά θεούς ή μύθους. Έχει να κάνει κυρίως με την ταυτότητα και τη σχέση με τον κόσμο γύρω μας. Και ναι, αυτές οι έννοιες μπορούν σήμερα να ερμηνευθούν με πολλούς τρόπους, αλλά είναι επίσης πολύ εύκολο να παρεξηγηθούν ή ακόμη και να χρησιμοποιηθούν με λάθος τρόπο.

Roxx: Οι συνθέσεις σας αποπνέουν μία αίσθηση πεδίου μάχης, παγερού χειμώνα, θριάμβου, μελαγχολίας και ενίοτε υπέρβασης, συχνά μέσα στο ίδιο τραγούδι. Πόσο συνειδητά χτίζετε αυτές τις συναισθηματικές διαδρομές;

Stefan: Όχι ιδιαίτερα συνειδητά. Κατά κάποιον τρόπο λειτουργώ απλώς ως ένα μέσο για δυνάμεις της νύχτας, για ποιητές που έζησαν αιώνες, ίσως και χιλιετίες πριν, και που με καλούν να γονατίσω δίπλα στους τάφους τους και να ακούσω τις λύπες τους. Είμαι απλώς ένας ακροατής των νυχτερινών ανέμων, που ψιθυρίζουν τις τρομακτικές τους ιστορίες, όσο υπάρχει η ίδια η γη.

Roxx: Τα τελευταία χρόνια το επικό και συναισθηματικά μεγαλειώδες metal φαίνεται να βρίσκει ξανά μεγάλη απήχηση. Γιατί πιστεύετε ότι οι ακροατές έλκονται από μουσική που μοιάζει αρχαία αλλά ταυτόχρονα βαθιά ανθρώπινη;

Stefan: Γιατί είναι ειλικρινής. Είναι αληθινή. Μιλά κατευθείαν στο υποσυνείδητό σου και ξυπνά την προγονική μνήμη.

Roxx: Αν έπρεπε να συμπυκνώσετε την καλλιτεχνική ουσία των Havukruunu σε μία μόνο ιδέα, πέρα από ιστορία και μουσικά είδη, ποια θα ήταν;

Stefan: Το να είσαι πραγματικά ελεύθερος.

***

Οι Havukruunu εμφανίζονται ζωντανά, μαζί με τους Heretoir την Παρασκευή 13 Μαρτίου στο Gazarte Ground Stage στην Αθήνα και το Σάββατο 14 Μαρτίου στο Eightball στην Θεσσαλονίκη.